Quê hương núi Đọi sông Châu

Những ngày tháng 8 này, chúng tôi trở lại xã Thanh Hải, huyện Thanh Liêm và cảm nhận rất rõ vùng đất anh dũng, quật cường, bị bom cày đạn xới trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang “thay da, đổi thịt” từng ngày. Niềm tự hào về những phần thưởng cao quý đã đạt được trong cuộc kháng chiến chống Mỹ đã thôi thúc Đảng bộ và các thế hệ người dân Thanh Hải không ngừng nỗ lực phấn đấu để khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng nông thôn mới.

Khu lưu niệm Cát Tường, thôn Cao Cát, thị trấn Bình Mỹ (Bình Lục) là nơi ghi dấu Bác Hồ về thăm Hà Nam lần thứ 2 năm 1958. Tọa lạc ngay trên khu đất năm xưa Bác Hồ từng nói chuyện với bà con nơi đây, công trình gồm các hạng mục: khu quảng trường, nhà tưởng niệm, khu trưng bày kỷ vật, nhà bia. Khu lưu niệm là địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống, lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay.

Đình Thọ Chương, xã Đạo Lý, huyện Lý Nhân là công trình kiến trúc quy mô được xây dựng từ thế kỷ XVI và XVII. Ngoài vẻ đẹp kiến trúc, nghệ thuật chạm khắc, tại đình còn lưu giữ nhiều đồ thờ có giá trị nghệ thuật cao. Tiêu biểu và độc đáo nhất là cỗ kiệu Song Loan mang phong cách thời Hậu Lê.

Tỉnh Hà Nam nằm ở hạ lưu châu thổ sông Hồng với đặc điểm địa tự nhiên và địa chính trị, văn hóa đáng chú ý. 

Sống bên dòng sông Đáy thơ mộng, hiền hòa, bao đời nay người dân Thi Sơn (Kim Bảng) không chỉ có tiếng về sự hòa đồng, mến khách, mà còn được nhiều nơi biết đến bởi giọng hát chèo rất hay cùng niềm đam mê, nhiệt tình với văn nghệ quần chúng.

Có một ngôi làng cổ dưới chân núi Đọi mà khi nghe nhắc đến người ta nhớ ngay đến nơi vua Lê Hoàn về cày Tịch điền năm xưa, nhớ đến làng nghề làm trống nghìn năm tuổi. Tự hào ngôi làng ấy còn là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể cấp quốc gia.

Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến (1835-1909) quê xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Nguyễn Khuyến được sinh ra ở quê ngoại làng Ngòi, đất Văn Khê, nay thuộc xã Yên Trung, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đến 8 tuổi mới theo cha về quê nội làng Và. Nguyễn Khuyến là hậu duệ bên ngoại của Hoàng giáp Trần Hữu Thành (1557-1635).

Nghe và biết danh tiếng cụ Trần Quốc Hương (Mười Hương), người chỉ huy tình báo tài ba của Việt Nam từ lâu, nhưng thú thực, tôi chưa có dịp được tiếp cận và hầu chuyện.

Những năm qua, cán bộ và nhân dân thôn Phù Đê, xã Tượng Lĩnh (Kim Bảng) luôn chung tay gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương; năng động, sáng tạo trong phát triển kinh tế; đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa gắn với nông thôn mới (NTM). Nhờ đó, liên tục 15 năm qua, Phù Đê luôn giữ vững danh hiệu làng văn hóa, tỷ lệ gia đình văn hóa năm sau luôn cao hơn năm trước và bảo đảm về chất lượng.

Trở lại Cao Cát, thị trấn Bình Mỹ (Bình Lục), những ngày này trên khắp các nẻo đường đều được người dân treo cờ Đảng, cờ Tổ quốc và sôi nổi thi đua lập thành tích chào mừng đại hội đảng bộ các cấp hướng đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; kỷ niệm 130 năm Ngày sinh Bác Hồ (19/5/1890 - 19/5/2020). Tại Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngay từ sáng sớm nhiều đoàn du khách thập phương đã đến tham quan, kính cẩn dâng hương tưởng niệm Người.

Nhắc đến Phương Lâm (Đồng Hóa, Kim Bảng) nhiều người dân trong vùng nhớ ngay đến mảnh đất từ xa xưa đã nổi tiếng với những nét văn hóa độc đáo riêng có trong hội làng, hội vật truyền thống đầu xuân.

Hà Nam là đất của vật võ. Ở đây có những lò võ đã từng vang danh xưa nay, có thể kể đến như: Phúc Châu (Hợp Lý, Lý Nhân); Phương Lâm (Đồng Hóa, Kim Bảng); Liễu Đôi (Liêm Túc, Thanh Liêm); làng Vũ (Vũ Bản, Bình Lục). Trong những địa danh trên, vật võ Liễu Đôi mang nét độc đáo, đặc sắc. Hội vật Liễu Đôi năm nay đông, vui hơn vì ngoài dân làng còn có các đô vật mọi nơi về tham gia giải mùa Xuân thượn

Xã Liêm Cần nay, vùng đất Bảo Thái xưa là nơi ghi dấu ấn lịch sử thời kỳ hoạt động quân sự buổi đầu của Lê Hoàn. Đây không chỉ là đất khởi nghiệp mà còn là quê nội của ông. Dấu ấn sâu đậm nhất cho nhận định này hiện rõ ở lịch sử và những nhân vật thờ tại đền Lăng thôn Cõi, nay là thôn Ngũ Cõi, xã Liêm Cần (Thanh Liêm).

Đình và chùa Cổ Viễn nằm trên bờ sông Châu thuộc xã Hưng Công, huyện Bình Lục. Đình thờ thành hoàng là một dũng tướng thời vua Hùng. Ông vừa có công giúp nước, vừa dạy nhân dân nơi đây nghề cấy lúa và nuôi tằm, dệt vải.

“Đảng bộ xã An Ninh được huyện chọn tổ chức Đại hội điểm rút kinh nghiệm đối với đảng bộ các xã, thị trấn, bầu trực tiếp Bí thư Đảng ủy xã tại Đại hội. Đó vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm đối với cán bộ, đảng viên, công chức xã trước một nhiệm kỳ dự báo có nhiều đổi mới…”. Đồng chí Bí thư Đảng ủy xã An Ninh Lê Trọng Luyện bắt đầu câu chuyện với phóng viên như thế.

Rời quê hương với hai bàn tay trắng, nhưng với tính cần cù, chăm chỉ, không ngại khó khăn, gian khổ, những người con Chính Lý, huyện Lý Nhân trên đất Phú Xuyên, huyện Đại Từ (tỉnh Thái Nguyên) đã thi đua lao động sản xuất, góp phần xây dựng quê hương thứ hai ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Đất từ hoang vu, theo tháng ngày dần nên hình, nên dạng, ngày càng sầm uất, phát triển. Và, cái tên gọi đồng Chuối Hạ ngày trước đã được đặt một cái tên mới, gắn liền với tên xã, tên làng: làng Tiêu Hạ!

Tảo Môn là một xóm bãi lâu đời vùng cửa sông Châu Giang, đoạn đổ ra sông Hồng, sau đổi thành Đại Hoàng, thuộc tổng Cao Đà, huyện Nam Xang (Lý Nhân ngày nay). Tảo Môn cũng là nơi sinh ra đồng chí Hoàng Tùng, nhà báo lớn của đất nước và quê hương Hà Nam.

Làng trống Đọi Tam, xã Đọi Sơn (Duy Tiên) phát triển đến nay đã qua nghìn năm vẫn được lớp con cháu gìn giữ, kế tục phát triển. Họ là những người thợ, nghệ nhân, nặng lòng với nghề tổ truyền, muốn đưa danh xưng “trống làng Đọi Tam” vang xa vang mãi, trở thành biển hiệu đặc trưng, để chỉ cần nhắc đến trống, ai cũng nhớ ngay đến tiếng trống Đọi Tam.

BÁO HÀ NAM ĐIỆN TỬ

Giấy phép xuất bản số 68/GP-BTTTT do Bộ Thông tin - Truyền thông cấp ngày 16/2/2017

Địa chỉ: Đình Tràng, phường Lam Hạ, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

Tổng Biên tập: Lê Hồng Kỳ

Điện thoại: (0226) 3852.773 - 3853.342 | Fax: (0226)3853.342

Email: baohanam.dientu@gmail.com

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.