Làng nghề mây tre đan Ngọc Động, phường Hoàng Đông (thị xã Duy Tiên) đang gặp khó về đầu ra sản phẩm do dịch Covid - 19.

So với các làng nghề mây tre đan khác, sản phẩm mây tre đan của Ngọc Động (phường Hoàng Đông, thị xã Duy Tiên) luôn có sự sáng tạo, đổi mới nhưng vẫn phải giữ được bản sắc, giá trị truyền thống của sản phẩm. Nhờ đó mà nhiều sản phẩm mây tre đan của Ngọc Động được xuất sang các thị trường khó tính ở châu Âu, châu Á, nhất là Nhật Bản, Mỹ… 

Thế nhưng, theo ông Nguyễn Văn Hùng, chủ cơ sở sản xuất và thu mua các mặt hàng thủ công mỹ nghệ của người dân trong tổ dân phố, thời điểm này, làng nghề mây tre đan Ngọc Động đang rất khó khăn. Người dân trong tổ phố phải sản xuất cầm chừng do sản phẩm làm ra không tiêu thụ, xuất khẩu được. Các đơn hàng mới cũng không có. Vì thế nhiều hộ dân đã tạm dừng sản xuất hàng mới. Đối với những sản phẩm đã hoàn thiện, bà con phải tìm phương pháp sơ chế, bảo quản để sản phẩm không bị ẩm mốc, đợi dịch bệnh đi qua mới có thể xuất hàng.

Được biết, tổ dân phố Ngọc Động hiện có gần chục công ty, cơ sở lớn chuyên sản xuất, thu mua sản phẩm mây tre đan và khoảng 300 hộ dân đang tham gia làm nghề. Trước đây, làng nghề gặp khó khăn về thị trường đầu ra. Nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, máy móc hiện đại vào sản xuất, đồng thời linh động, sáng tạo trong sử dụng kết hợp các nguyên liệu: mây, song, giang, bèo tây, tre… để nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm nên khoảng 2 năm trở lại đây, làng nghề đã có nhiều khởi sắc, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho người dân. 

Qua trao đổi với lãnh đạo tổ dân phố Ngọc Động được biết, cuối năm 2019, các doanh nghiệp thu mua sản phẩm mây tre đan trong làng nghề đã ký kết được nhiều hợp đồng lớn, bảo đảm lượng hàng hóa của làng nghề được sản xuất đều trong 6 tháng đầu năm 2020, đặc biệt là với các mặt hàng, như: giỏ hoa quả, khay chén, hộp đựng giấy, hộp đựng chè… Đến cuối tháng 3/2020, các đơn hàng của quý I đã cơ bản hoàn thành nhưng các cơ sở vẫn đang phải “ôm” hàng trong xưởng. Còn những đơn hàng thực hiện trong quý II thì phải dừng sản xuất. Điều này đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến thu nhập, đời sống của người dân trong làng nghề.

Trước những diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid - 19, hoạt động sản xuất của làng nghề bánh đa nem làng Chều, xã Nguyên Lý (Lý Nhân) cũng đang bị ảnh hưởng. Sức tiêu thụ sản phẩm trong những tháng đầu năm 2020 giảm so với cùng kỳ năm 2019 và đặc biệt giảm mạnh trong những ngày gần đây. Các tiểu thương kinh doanh trên địa bàn xã và ở các tỉnh khác không còn đặt số lượng bánh lớn như trước. Bên cạnh đó, khách du lịch hầu như cũng không ghé thăm và mua hàng tại làng nghề trong mùa dịch. 

Ông Trần Văn Tường, Chủ tịch Hiệp hội sản xuất Bánh đa nem làng Chều cho biết: Xã Nguyên Lý có tới trên 700 hộ với trên 2.000 lao động đang sống nhờ vào nguồn thu nhập từ sản xuất bánh đa nem. Bình quân mỗi ngày, toàn xã sản xuất 30-40 tấn bánh các loại và được tiêu thụ qua 3 kênh: 15% sản lượng bánh được xuất bán sang các nước Đông Âu, 35% lượng bánh được các thương lái nhập bán ở các chợ trên địa bàn tỉnh; 50% lượng bánh tiêu thụ tại hệ thống các siêu thị, trung tâm thương mại trên cả nước. Theo đó, việc ngừng xuất khẩu bánh sang Đông Âu do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid – 19 đã khiến làng nghề giảm đi 15% lượng bánh sản xuất phục vụ xuất khẩu. 

Ngoài ra, việc hàng loạt các nhà hàng, quán ăn tạm ngừng hoạt động cũng khiến sức mua đối với mặt hàng này tại các chợ, siêu thị sụt giảm mạnh. Nhiều hộ dân trong làng nghề hiện nay đã phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giảm 30-40% lượng bánh làm ra so với ngày thường. Có thể sản lượng bánh sẽ còn giảm mạnh hơn trong thời gian tới do sức tiêu thụ mặt hàng này tại các chợ, siêu thị đang tiếp tục có xu hướng giảm.

Câu chuyện của làng nghề mây tre đan Ngọc Động hay làng nghề sản xuất bánh đa nem làng Chều cũng là thực trạng chung của nhiều làng nghề khi đang phải chịu tác động tiêu cực của dịch bệnh Covid -19. 

Cụ thể như làng nghề sản xuất rượu Vọc (xã Vũ Bản, Bình Lục), rượu làng Bèo (xã Tiên Ngoại, Duy Tiên); làng nghề sừng mỹ nghệ Đô Hai (xã An Lão, Bình Lục); làng gốm Quyết Thành (thị trấn Quế, Kim Bảng)… đều đang bí đầu ra. Hoạt động sản xuất, kinh doanh bị ngưng trệ, đời sống người lao động gặp nhiều khó khăn.

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Công thương và của UBND tỉnh về việc cập nhật thông tin các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, thời gian qua, Sở Công thương đã phối hợp với UBND các huyện, thành phố, thị xã, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh… tổng hợp những khó khăn của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nói chung và tại các làng nghề nói riêng trên địa bàn toàn tỉnh. Qua đó cho thấy, khó khăn lớn nhất của các làng nghề hiện nay là việc ngừng xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc và các nước châu Âu đã khiến cho hàng hóa bị tồn kho, dẫn đến nợ đọng vốn. Lượng tiêu thụ sản phẩm làng nghề ở trong nước cũng giảm mạnh do người dân thắt chặt chi tiêu, hạn chế tham quan, mua sắm ở nơi đông người…

Trao đổi về vấn đề này, ông Đặng Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công thương khẳng định: Để phòng, chống và xử lý hiệu quả các tác động của dịch bệnh Covid – 19 gây ra đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, Sở đã gửi công văn đề nghị các địa phương trong tỉnh theo dõi, nắm bắt, cập nhật thông tin, tình hình hoạt động của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh và có những kiến nghị, đề xuất gửi về Sở Công thương hằng tháng. Từ đó, Sở sẽ tham mưu, đề xuất với tỉnh, Bộ Công thương những giải pháp hỗ trợ phù hợp đối với các đơn vị bị ảnh hưởng, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu kế hoạch năm 2020 của ngành công thương.

Nguyễn Oanh