Các chiến sĩ trên đảo Đá Nam với phóng viên Báo Hà Nam.

Quần đảo Trường Sa bao gồm hàng trăm đảo, đá, các bãi cạn… thường được gọi với những cái tên quen thuộc: đảo chìm, đảo nổi. Nếu như ở đảo nổi, diện tích đất tự nhiên lớn, có cây xanh, nước ngọt, phần nào hỗ trợ điều kiện sinh hoạt cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân thì ở những đảo chìm, điều kiện tự nhiên lại khắc nghiệt, thiếu thốn hơn nhiều. 

Trong chuyến công tác tới tuyến Bắc quần đảo Trường Sa, chúng tôi may mắn được đến thăm hai điểm đảo chìm Đá Thị, Đá Nam. Đây đều là những đảo chìm nằm trên rạn san hô, là các vùng nhô cao tự nhiên có biển bao quanh, khi thuỷ triều xuống thấp thì lộ ra, khi thuỷ triều lên cao thì ngập sâu trong nước.

Thượng úy Phan Văn Anh, Chính trị viên đảo Đá Nam chia sẻ: Thời tiết ở đây phân chia hai mùa rõ rệt. Mùa khô từ tháng 2 đến tháng 4, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 1 năm sau. Mỗi năm, ở Đá Nam có hàng trăm ngày gió mạnh từ cấp 6 trở lên. Từ tháng 7 đến tháng 12 thường có bão đi qua, biển động, sóng cao. Có những tháng cao điểm mưa to, gió lớn lên tới cấp 8 cấp 9, sóng biển đánh cao tới tận nóc tòa nhà, làm ướt cả trang bị, khí tài. Gió mạnh, sóng lớn, độ ẩm mang theo nhiều hơi sương muối cũng là thách thức, làm cho trang bị vũ khí, khí tài nhanh chóng bị han gỉ, xuống cấp, lương thực thực phẩm cũng nhanh bị hư hỏng.

Vượt lên trên những điều kiện khắc nghiệt đó, cán bộ, chiến sĩ tại đảo đá đã có nhiều biện pháp khắc phục hết sức hiệu quả. Trước hết là nước ngọt. Ở đảo, nước ngọt đã quý, ở đảo đá nước ngọt lại càng trở nên quý hơn - “quý như máu” theo cách nói của anh em lính đảo. Nước ngọt ở đây chỉ có được từ nguồn nước mưa tự nhiên. Vào mùa khô, nhiều năm cả đảo có tới 6 tháng trời không có nổi một hạt mưa, bởi vậy mỗi ngày, mỗi cán bộ, chiến sĩ chỉ được cấp khoảng 5 lít nước vừa để sinh hoạt, vừa để nấu ăn và tưới rau.

Nhờ chế độ sinh hoạt tiết kiệm, khoa học, nước ngọt tại đảo đá được cán bộ, chiến sĩ tận dụng triệt để. Nước sau quá trình sinh hoạt, nấu ăn sẽ được phân loại cho phù hợp để tận dụng tưới rau hoặc cọ rửa trang thiết bị. Nếu nước ngọt là máu, thì rau xanh là thuốc.

Để bảo đảm cung cấp đủ nhu cầu rau xanh cho toàn đảo, cán bộ, chiến sĩ nơi đây phải rất cẩn thận, chăm chút từng vườn rau của đơn vị. Với diện tích đảo nhỏ hẹp, không có đất tự nhiên, các chiến sĩ phải tận dụng từng centimet đất để trồng rau. Từng nắm đất trồng rau cũng đều được chuyển từ đất liền ra đảo.

Thượng úy Đoàn Văn Nam, Chính trị viên đảo Đá Thị chia sẻ: Cán bộ, chiến sĩ đảo Đá Thị đã tận dụng triệt để diện tích đảo xây dựng được 3 vườn rau xanh cơ động. Gọi là cơ động bởi rau xanh ở đây được trồng hoàn toàn trong khay đất, tùy theo điều kiện thời tiết, mức độ gió, bão mà phải di chuyển những khay rau tới nơi an toàn.

Khắc phục điều kiện tự nhiên, mỗi vườn rau đều được quây chắc bởi những tấm nhựa khổ lớn, bên trên phủ kín bạt hoặc áo mưa nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng của sóng, gió, nắng, sương muối… Những loại rau chủ yếu được trồng trên đảo đá là rau muống, rau cải (giống dài ngày) và rau mầm, giá đỗ (giống ngắn ngày).

Để cải thiện đời sống, trên đảo đá cũng nuôi lợn, gà, vịt nhưng số lượng rất ít bởi chúng khó sinh sống và hầu như không có khả năng sinh sản. Bù lại, đảo đá với đặc thù có bãi đá ngầm rộng là điều kiện lý tưởng để anh em cán bộ, chiến sĩ đánh bắt hải sản. Từ lâu, cá thu bè, cá mú, cá trình, cá tráp, ốc nhảy, ốc trinh nữ… đã trở thành nguồn thực phẩm tại chỗ vô cùng qúy giá cho bữa ăn của lính đảo.

Không chỉ chủ động lo đủ nhu cầu sinh hoạt cho cán bộ, chiến sĩ trên đảo, nguồn nước ngọt, thực phẩm, rau xanh, thuốc men của đảo còn phải dự phòng để hỗ trợ cho những ngư dân đánh bắt dài ngày quanh đảo. Năm 2018, riêng đảo Đá Thị đã hỗ trợ 15m3 nước ngọt, 840kg thực phẩm và cấp phát thuốc cho 27 lượt ngư dân.

CBCS đảo Đá Nam chia tay đoàn công tác.

Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân, sự ủng hộ, giúp đỡ của đồng bào, chiến sỹ cả nước, đến nay đảo Đá Thị, Đá Nam cũng như nhiều đảo đá khác thuộc quần đảo Trường Sa đã được xây dựng nhà kiên cố khang trang, sạch đẹp, đáp ứng nhu cầu nhà ở, sinh hoạt và phòng ngự lâu dài. Trên mỗi đảo đều đã được lắp hệ thống năng lượng gió, năng lượng mặt trời, hệ thống máy lọc nước biển thành nước ngọt… góp phần nâng cao hơn nữa đời sống sinh hoạt và phục vụ huấn luyện, công tác của cán bộ, chiến sỹ trên đảo.

Khánh Chi